Дэлгэрхаан сумын хөдөө арал нь 1206 онд Тэмүүжинд “Чингис хаан” цол олгосон газар. Энд Их эзэн Чингис хаан он удаан жилээр суурьшин Их монгол гүрнийг байгуулан тулгар төрийг бэхжүүлж Монгол Улсын анхны нийслэл Аураг ордон барьж эзэнт улсынхаа сүр хүчийг дэлхий дахинд мандуулсан түүхэн дурсгалт нутаг юм. Дэлгэрхаан сумын маань түүхт 90  жилийн ой тохиож Дэлгэрхаанчууд бид бүтээн байгуулалт, нийгэм соёл, боловсрол, эрүүл аюулгүй байдлын чиглэлээр иргэд та бүхнээ нүдэнд харагдаж, гарт баригдахуйц олон ажлыг амжилттай зохион байгууллаа. Дэлгэрхаан сум маань 2022 онд жишиг сум төсөлд хамрагдаж сумын төв болон  аварга тосон рашаан амралтын цэвэрлэх байгууламж, бохирын шугам Засаг даргын Тамгын газрын байр,Аварга тосон бүрд нуурыг хамгаалах нөхөн сэргээхэд чиглэсэн ажил, ЕБСургуулийн 100 хүүхдийн дотуур байр, сумын төвийн цэвэр усны байгууламж_шугам сүлжээ, жаргалтхаан дэлгэрхаан сумыг холбосон хатуу хучилттай 60 км автозамын зураг төсөв, Мөн Монголын нууц товчоо цогцолборыг бүрэн ашиглалтанд оруулах зэрэг томоохон хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын ажлуудыг хийж хэрэгжүүлэхээр бид бүхэн төлөвлөн ажиллаж байна.